काठमाडौँ । किसानले आफ्नो उत्पादनको उचित मूल्यबारे सहज रूपमा जानकारी पाउन सक्ने गरी सरकारले ‘AMPIS Nepal’ मोबाइल एप्लिकेशन सञ्चालनमा ल्याएको छ। एपमार्फत देशका १२ वटा संघीय कृषि बजारमा दैनिक कारोबार हुने कृषि उपजको थोक मूल्य मोबाइलमै हेर्न सकिने भएको हो।

नेपाल सरकारको शासकीय सुधारसम्बन्धी एक सय कार्यसूचीमध्ये कृषि उपजको बजार सुनिश्चित गर्ने र एसएमएस तथा डिजिटल माध्यमबाट दैनिक बजार मूल्य किसानसम्म पुर्‍याउने कार्यसूची कार्यान्वयन गर्ने क्रममा यो एप सञ्चालनमा ल्याइएको कृषि विभागले जनाएको छ।

विभागका अनुसार सरकारीस्तरबाट सञ्चालित कालिमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समितिसहित देशका १२ वटा संघीय कृषि उपज बजारमा कारोबार हुने कृषि वस्तुको दैनिक थोक मूल्य अब डिजिटल माध्यमबाट उपलब्ध हुनेछ।

यस प्रणालीमा कालिमाटीबाहेक सुनसरी, झापा, धनुषा, सर्लाही, सिन्धुली, कास्की, नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व), रुपन्देही, बाँके, सुर्खेत र कैलालीका कृषि बजार समेटिएका छन्।

‘AMPIS Nepal’ केवल दैनिक मूल्य हेर्ने सामान्य एप नभई कृषि बजारसम्बन्धी विभिन्न सूचनालाई एउटै डिजिटल माध्यममा जोड्ने उद्देश्यले विकास गरिएको विभागले जनाएको छ।

एपमार्फत सम्बन्धित कृषि उपजको न्यूनतम, अधिकतम र औसत थोक मूल्य हेर्न सकिनेछ। यसका साथै विभिन्न बजारमा एउटै कृषि उपजको मूल्य कति फरक छ भन्ने बजारगत मूल्य तुलना समेत गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ।

कुनै कृषि उपजको मूल्य समयअनुसार कसरी परिवर्तन भइरहेको छ भन्ने जानकारीका लागि मूल्य प्रवृत्ति (Price Trend) समेत हेर्न सकिनेछ। यसले किसानलाई आफ्नो उत्पादन बजारमा लैजानुअघि बजारको अवस्थाबारे अनुमान गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

एपमा कृषि मौसमी सल्लाह बुलेटिनसम्बन्धी जानकारीसमेत उपलब्ध हुने विभागले जनाएको छ। यसले बजार मूल्यसँगै मौसम र कृषि गतिविधिसँग सम्बन्धित आवश्यक सूचनालाई पनि किसानसम्म पुर्‍याउने लक्ष्य राखेको छ।

कृषि उत्पादनको मूल्यबारे पर्याप्त सूचना नहुँदा किसानले आफ्नो उत्पादनको उचित मूल्य पाउन नसकेको गुनासो लामो समयदेखि हुँदै आएको छ। बजारमा एउटै कृषि उपजको मूल्यमा ठूलो अन्तर देखिनु, बिचौलियामा निर्भरता र उत्पादन बिक्रीका लागि सही समय पहिचान गर्न कठिनाइ हुनु किसानका प्रमुख चुनौती हुन्।

यस्तो अवस्थामा दैनिक बजार मूल्य मोबाइलमै उपलब्ध हुँदा किसानले कुन बजारमा आफ्नो उत्पादनको मूल्य तुलनात्मक रूपमा राम्रो छ भन्ने जानकारी लिन सक्नेछन्। यसबाट उत्पादन बिक्रीसम्बन्धी निर्णय लिन तथा बजारसँग सम्बन्धित सूचनामा किसानको पहुँच बढाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

विशेषगरी तरकारी, फलफूल तथा अन्य छिटो बिग्रने कृषि उपज उत्पादन गर्ने किसानका लागि बजार मूल्यको समयमै जानकारी महत्वपूर्ण हुने भएकाले डिजिटल मूल्य सूचना प्रणाली उपयोगी बन्न सक्ने देखिन्छ।

कृषि विभागका अनुसार ‘AMPIS Nepal’ को एन्ड्रोइड संस्करण Google Play Storeबाट प्रयोग गर्न सकिनेछ। विभागको वेबसाइटमा उपलब्ध QR Code Scan गरेर पनि एपमा पहुँच लिन सकिने व्यवस्था गरिएको छ।

सरकारले राष्ट्रिय कृषि बजार सूचना प्रणालीलाई डिजिटल माध्यमबाट विस्तार गर्ने क्रममा यो एपलाई महत्वपूर्ण माध्यमका रूपमा अघि सारेको हो।

कृषि विभागका सूचना अधिकारी तिलकराज चौलागाईंका अनुसार एपको प्रयोग बढेसँगै किसान, व्यापारी तथा कृषि बजारसँग सम्बन्धित अन्य सरोकारवालाले बजारको वास्तविक अवस्थाबारे सहज रूपमा जानकारी लिन सक्नेछन्।

विभागले कृषि बजारको मूल्यसम्बन्धी वेबसाइट वा मोबाइल एप्लिकेशनका बारेमा थप जानकारी आवश्यक परे कृषि विभागकी तथ्यांक अधिकृत उर्मिला शाहीलाई सम्पर्क गर्न अनुरोध गरेको छ।

सरकारको यो पहल प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन हुन सकेमा कृषि बजारसम्बन्धी सूचना किसानको पहुँचमा पुर्‍याउनुका साथै बजार मूल्यमा पारदर्शिता बढाउने, किसानको मोलमोलाइ क्षमता बलियो बनाउने र उत्पादनको उचित मूल्य प्राप्त गर्न सहयोग पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

अन्ततः मोबाइलको एउटा एपमार्फत बजार मूल्य हेर्न सकिने यो व्यवस्था किसानका लागि प्रविधिको प्रयोग मात्र नभई ‘उत्पादन गर्नुअघि बजार बुझ्ने र बिक्री गर्नुअघि मूल्य थाहा पाउने’ नयाँ अभ्यासको सुरुवात बन्न सक्ने देखिन्छ।