काठमाडौं ।
दस दिनसम्म बाहिरी संसारसँग कुनै सम्पर्क थिएन। वरिपरि अँध्यारो थियो। माथिबाट आएको बाढी, लेदो र ढुंगाले बाटो बन्द गरिदिएको थियो। परिवारजनको मनमा एउटै प्रश्न थियो: ‘भित्र उहाँहरू जीवितै हुनुहुन्छ कि हुनुहुन्न?’

तर शुक्रबार बिहान त्रिशूली–३ ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङबाट आएको एउटा आवाजले निराशाको बीचमा आशाको ढोका खोलिदियो।

‘भित्रबाट मानिस बोलेको आवाज सुनियो।’

त्यसपछि उद्धार टोलीको गति अझ तीव्र भयो। नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी, प्राविधिक तथा सुरुङ विज्ञहरूको संयुक्त टोलीले अवरोध हटाउँदै सुरुङभित्र प्रवेश गर्‍यो। अन्ततः लामो प्रतीक्षापछि दुई जना प्राविधिक सञ्जय साह र कवीर महर्जनलाई जीवितै बाहिर निकालियो।

यो केवल दुई जनाको उद्धारको खबर थिएन। यो विपत्तिले थिचेको एउटा देशका लागि आशा अझै बाँकी छ भन्ने शक्तिशाली सन्देश थियो।

दस दिनपछि खुलेको सुरुङको ढोका

भदौ १० गते आएको विनाशकारी बाढी र पहिरोपछि त्रिशूली करिडोरका विभिन्न जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङमा ठूलो संख्यामा मानिस फसेको आशंका गरिएको थियो।

त्रिशूली–३ ‘ए’ आयोजनाको सुरुङमा पनि कर्मचारीहरू फसेको खबरपछि उद्धार टोलीले लगातार खोजी गरिरहेको थियो। बाटोमा थुप्रिएको लेदो, पानी, ढुंगा र अन्य संरचनागत अवरोधका कारण उद्धार सहज थिएन।

कहिले सुरुङ भेटियो, कहिले बाटो खोल्ने प्रयास भयो, कहिले भित्र हावा पुर्‍याउने प्वाल बनाइयो। उद्धार टोलीका लागि प्रत्येक मिटर अगाडि बढ्नु पनि ठूलो चुनौती बन्यो।

उद्धार टोलीले अन्ततः ‘केबल एक्सेस टनेल’ फेला पारेपछि आशा बढेको थियो। त्यही बाटो हुँदै भित्र पुग्ने प्रयासलाई निरन्तरता दिइयो।

आवाज आयो, आशा पलायो

दसौं दिनको बिहान सुरुङभित्रबाट मानिसको आवाज सुनिएको खबरले उद्धार अभियानमा नयाँ ऊर्जा थप्यो।

आवाज सुन्नेबित्तिकै उद्धार टोलीले सम्भावित जीवित व्यक्तिहरू भएको स्थानतर्फ काम केन्द्रित गर्‍यो। अवरोध हटाउँदै सुरुङभित्र प्रवेश गर्ने क्रम अघि बढ्यो।

केही समयपछि सञ्जय साह र कवीर महर्जन जीवित अवस्थामा भेटिए।

दस दिनसम्म अँध्यारोमा रहेका दुई जीवन फेरि उज्यालो संसारमा फर्किए।

सञ्जयको अवस्था सामान्य, कवीरलाई उपचारका लागि काठमाडौं

उद्धार गरिएका सञ्जय साह माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘ए’ आयोजनामा मेकानिकल फोरम्यानका रूपमा कार्यरत थिए। उनको स्वास्थ्य परीक्षणपछि अवस्था सामान्य रहेको नेपाली सेनाले जनाएको छ। पछिल्लो विवरणअनुसार उनको चोट गम्भीर नरहेको बताइएको छ।

त्यस्तै, कवीर महर्जन मेकानिकल सुपरभाइजरका रूपमा कार्यरत थिए। उनको स्वास्थ्य अवस्थालाई थप उपचार आवश्यक देखिएपछि हेलिकप्टरमार्फत काठमाडौं ल्याइएको छ।

दुवैको जीवित उद्धारले उनीहरूका परिवारमा मात्रै होइन, उद्धारमा खटिएका सुरक्षाकर्मी, प्राविधिक र घटनाबारे चिन्तित हजारौं नेपालीमा समेत राहतको अनुभूति गराएको छ।

उद्धारकर्मीको संघर्ष : प्रत्येक मिटरमा जोखिम

यो उद्धार सहज थिएन।

सुरुङमा पानी र लेदो भरिएको थियो। ढुंगा तथा अन्य अवरोध हटाउँदै अगाडि बढ्नुपरेको थियो। आवश्यक उपकरण र मेसिन पनि क्रमशः घटनास्थलमा पुर्‍याइएको थियो।

उद्धार टोलीले सुरुङको अवस्था बुझ्न ड्रिल गरेर हावा पठाउने प्रयासदेखि लिएर वैकल्पिक प्रवेशमार्ग खोज्ने कामसम्म गरेको थियो। कतिपय अवस्थामा सुरुङभित्र प्रवेश गर्ने बाटो बनाउन रातभर काम गर्नुपरेको थियो।

त्यसैले सञ्जय र कवीरको उद्धार उनीहरूको मात्र संघर्षको परिणाम होइन—दिनरात आफ्नो ज्यान जोखिममा राखेर सुरुङभित्र पसेका उद्धारकर्मीको दृढता र धैर्यको परिणाम पनि हो।

जीवित भेटिनुले दिएको ठूलो सन्देश

प्राकृतिक विपत्तिमा सबैभन्दा ठूलो खतरा मृत्यु मात्र होइन, आशा हराउनु पनि हो।

दस दिनसम्म कुनै सम्पर्क नभएपछि परिवार र आफन्तमा निराशा बढ्दै गएको थियो। तर सञ्जय र कवीरको जीवित उद्धारले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिएको छ—

विपत्तिपछि पनि सम्भावना बाँकी रहन्छ।

सुरुङभित्रबाट आएको एउटा आवाजले उद्धार अभियानलाई नयाँ दिशा दियो। त्यसपछि दुई जीवन बाहिर आए।

अब यही घटनाले अन्य सम्भावित बेपत्ताको खोजीमा पनि आशा जगाएको छ। त्रिशूली क्षेत्रमा अझै खोज तथा उद्धार कार्य जारी रहेको अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्थाहरूले जनाएका छन्।

आज परिवारले फेरि सास फेरेको दिन

दस दिनसम्म फोन नबज्दा, कुनै खबर नआउँदा र सुरुङको मुखतिर आँखा लगाएर बसिरहेका परिवारका लागि आजको दिन शब्दमा व्यक्त गर्न कठिन छ।

जसलाई उनीहरूले दस दिनदेखि केवल सम्झनामा खोजिरहेका थिए, आज त्यही व्यक्ति जीवितै अस्पतालतर्फ गएको खबर सुन्न पाए।

त्यसैले सञ्जय र कवीरको उद्धार एउटा समाचार मात्र होइन।

यो दस दिनको अँध्यारोपछि आएको उज्यालो हो।

यो निराशाबीच बाँचेको आशा हो।

र यो मानिसलाई बचाउन अन्तिम क्षणसम्म प्रयास गरिरहनुपर्छ भन्ने मानवीय साहसको कथा हो।

सुरुङको अँध्यारोले उनीहरूलाई दस दिन थुने पनि जीवनप्रतिको आशा थुन्न सकेन।

अन्ततः सुरुङको ढोका खुल्यो र दुई जीवन फेरि उज्यालो संसारमा फर्किए।