डकवर्थ-लुइस–स्टर्न विधिका आधारमा नेपालले यूएईलाई हरायो, के हो डकवर्थ-लुइस विधि? 

डकवर्थ–लुइस–स्टर्न मेथड (DLS) मौसम वा अन्य परिस्थितिले रोकिएको सीमित ओभरको क्रिकेट खेलमा दोस्रो ब्याटिङ गर्ने टोलीका लागि लक्ष्य स्कोर (जित्नका लागि आवश्यक रनहरूको सङ्ख्या) गणना गर्न डिजाइन गरिएको गणितीय सूत्र हो। यो विधि दुई अङ्ग्रेजी तथ्याङ्कविद् फ्रान्क डकवर्थ र टोनी लुईस (पूर्व क्रिकेटर टोनी लुईससँग भ्रमित नहुने) द्वारा बनाईएको थियो र पहिले डकवर्थ-लुइस विधि (D/L) भनेर चिनिन्थ्यो। यो १९९७  मा पेश गरिएको थियो, र १९९९  मा आईसीसी द्वारा आधिकारिक रूपमा अपनाईयो। डकवर्थ र लुईस को सेवानिवृत्ति पछि, प्रोफेसर स्टीवन स्टर्न विधि को संरक्षक बने र यो नोभेम्बर २०१४  मा यसको हालको शीर्षक मा पुन: नामाकरण गरियो। 

बिना अवरोध क्रिकेट खेलहरूमा लक्ष्य स्कोर पहिले ब्याटिङ गर्ने टोलीले बनाएको रन संख्या भन्दा एक बढी हो। ओभर गुमाउँदा, दोस्रो ब्याटिङ गर्ने टोलीका लागि समायोजित लक्ष्य सेट गर्नु ओभरमा हारको अनुपातमा रन लक्ष्य घटाउन जत्तिकै सरल छैन, किनभने दश विकेट हातमा र ब्याटिङ गर्न २५ ओभर भएको टोलीले भन्दा बढी आक्रामक रूपमा खेल्न सक्छ। दश विकेट र पूरा ५० ओभर, उदाहरणका लागि, र फलस्वरूप उच्च रन दर हासिल गर्न सक्छ। DLS विधि भनेको दोस्रो टोलीको इनिङ्सका लागि तथ्याङ्कीय रूपमा निष्पक्ष लक्ष्य सेट गर्ने प्रयास हो, जुन मूल लक्ष्यको जस्तै कठिनाइ हो। आधारभूत सिद्धान्त भनेको सीमित ओभरको खेलमा प्रत्येक टोलीसँग रन बनाउनका लागि दुईवटा स्रोत उपलब्ध हुन्छन् (खेल्नका लागि ओभर र बाँकी विकेट) र लक्ष्यलाई यी दुई स्रोतको संयोजनमा भएको परिवर्तनको अनुपातमा समायोजन गरिन्छ।

प्रत्येक टोलीसँग सकेसम्म धेरै रन बनाउन प्रयोग गर्न दुईवटा 'स्रोतहरू' लिइन्छ: उनीहरूले प्राप्त गर्नुपर्ने ओभरहरूको संख्या; र उनीहरूको हातमा विकेटको संख्या। कुनै पनि इनिङ्सको कुनै पनि बिन्दुमा, टोलीको अधिक रन बनाउने क्षमता उनीहरूले छोडेका यी दुई स्रोतहरूको संयोजनमा निर्भर गर्दछ। 

मानौं पहिलो टोलीले ५० ओभरमा ३०० रन बनायो भने दोस्रो टोलीले ४० ओभरमा २५०/४ रन बनायो। यसपछि खेल खेल्न नसकेपछि त्यस्ता खेलको विजेता पत्ता लगाउन डकवर्थ लुइस विधि अपनाइनेछ ।

पहिलो टोलीले पूरै ५० ओभर खेल्यो अर्थात् टोलीले आफ्नो शतप्रतिशत स्रोतसाधन प्रयोग गर्यो। दोस्रो टोलीसँग पनि इनिङको शुरुवातमा शतप्रतिशत श्रोत थियो तर वर्षाका कारण सदुपयोग गर्न सकेन । ४० ओभरपछि दोस्रो टोलीसँग १० ओभर र ६ विकेट बाँकी छन् ।

डकवर्थ लुईस चार्टका अनुसार यो अवस्थामा दोस्रो ब्याटिङ गर्ने टोलीसँग २६.१ प्रतिशत स्रोत बाँकी छ । अब मानौं यस क्षणदेखि खेल रद्द भयो।

अहिले दुवै टोलीमा उपलब्ध स्रोतसाधनमा भिन्नता छ । हामीलाई थाहा छ कि पहिलो टोलीले आफ्नो 100% स्रोतहरू प्रयोग गरेको छ जबकि दोस्रो टोलीले 100-26.1 = 73.9% मात्र प्रयोग गरेको छ।

अब दुवै टोलीलाई समान स्रोतको बाँडफाँडका आधारमा खेलको विजेताको टुंगो लाग्नेछ।

पहिलो टोलीको तुलनामा दोस्रो टोलीले कम श्रोत पाएकाले दोस्रो टोलीको लक्ष्य घटाउनुपर्छ ।

पहिलो टिमले ३०० रन बनाएकाले दोस्रो टिमको लक्ष्य ३०० x ७३.९/१०० = २२१.७ हुनेछ।

नियम अनुसार दोस्रो टोलीले खेल जित्न २२२ रन बनाउनु पर्ने भए पनि २५० रन बनाइसकेका छन् ।

त्यसैले दोस्रो टोलीलाई २५० - २२२ = २८ रनले विजेता घोषित गरिनेछ।

विकेट गुमाएका र पूरै ओभर बाँकी रहेका सबै संयोजनका लागि संसाधन बाँकी प्रतिशतको प्रकाशित तालिका
D/L विधिले ओभरहरू (वा, अझ सटीक रूपमा, बलहरू) र बाँकी रहेका विकेटहरूलाई संयुक्त स्रोतमा बाँकी रहेको प्रतिशत अंकमा रूपान्तरण गर्छ (५० ओभर र १० विकेट = १००% सहित), र यी सबैलाई प्रकाशित तालिकामा भण्डारण गरिन्छ। वा कम्प्युटर। दोस्रो ब्याटिङ गर्ने टोलीको लक्ष्य स्कोर ('टिम 2') लाई पहिले ब्याटिङ गर्ने टोली ('टिम १') ले यी स्रोत प्रतिशतहरू प्रयोग गरेर प्राप्त गरेको कुलबाट माथि वा तल समायोजन गर्न सकिन्छ, एक वा दुवै टोलीको स्रोतको क्षतिलाई प्रतिबिम्बित गर्न। जब एक खेल एक वा धेरै पटक छोटो हुन्छ।

D/L को संस्करणमा सामान्यतया अन्तर्राष्ट्रिय र प्रथम-श्रेणी खेलहरू ('व्यावसायिक संस्करण') मा प्रयोग गरिन्छ, टोली 2 को लक्ष्य दुई टोलीको स्रोतको अनुपातमा मात्र समायोजन गरिन्छ, 
 बिहिवार त्रिवि क्रिकेट मैदानमा नेपालले युएई विरुद्द ब्याटिंग गर्दै गर्दा पानी परेपछि यो विधि मार्फत नेपाललाई विजेता घोषित गरिएको थियो।  विश्व क्रिकेट लिग टू मा नेपालले यूएईलाई हराएर विश्व कप क्रिकेटको क्वालिफायरमा पुगेको छ ।

 यूएईले दिएको ३ सय ११ रनको लक्ष्य पछ्याएको नेपालले ४४ ओभरमा ६ विकेट गुमाएर २ सय ६९ बनाएको अवस्थामा पानी परेर खेल रोकिएपछि 'डकवर्थ लुइस' नियमका आधारमा नेपाल विजयी भएको हो । नेपाल ९ रनले विजयी भयो ।

जितसँगै नेपालले एकदिवसीय विश्व कप क्रिकेटको सिधै क्वालिफायर खेल्ने पक्का भएको हो । नेपालले जिम्बाब्वेमा हुने क्वालिफायरमा दक्षिण अफ्रिका, श्रीलङ्का, लगायतका टेष्ट मान्यता प्राप्त देशसँग खेल्ने सम्भावना छ । आजको जितसँगै  लिग टू मा नेपालको ४० अङ्क भएको छ र नामिबियालाई पछि पारेर नेपाल तेस्रो नम्बरमा पुगेको छ । नेपालको जितले नामिबियाले भने सिधै क्वालिफायर खेल्ने पाउने छैन । आजको खेलमा नेपालमा ४ जना खेलाडीले अर्धशतक बनाए ।

नेपालका लागि कुशल भुर्तेलले ५०, भीम सार्कीले ६७, आरिफ शेख ५२ र गुल्सन झाले ५० रन बनाए । यूएईका जुनैद सिद्दिकीले ३ विकेट लिए । नेपालले लिग टू का पछिल्ला शृङ्खलामा निकै सनसनीपूर्ण नतिजा निकालेको छ । पछिल्ला १२ खेलमा नेपाल ११ वटा खेलमा विजयी भएको छ । जम्मा एउटा खेलमा पराजित भएको छ ।  यसअघि टस जितेर पहिले ब्याटिङ गरेको यूएईले ५० ओभरमा ६ विकेट गुमाएर ३ सय १० रन बनायो । उसका लागि आशिफ खानले १ सय १ रन बनाए । उनले ४० बलमै शतक पूरा गरेका हुन् ।

एसोसिएट क्रिकेटमा आज आशिफले सबैभन्दा छिटो शतक हान्ने रेकर्ड पनि बनाएका  छन् । यस्तै, वृत्य अरविन्दले ९४, मोहम्मद वासिमले ६३ रन र रोहन मुस्ताफाले २० रन बनाए । बलिङतर्फ नेपालका दिपेन्द्रसिंह ऐरीले दुई तथा ललित राजवंशी, सोमपाल कामी र सन्दीप लामिछानेले एक/एक विकेट लिए ।

Wikipeia र jagranjosh.com को सहयोगमा।